اَهواز مرکز استان خوزستان یکی از ۵ کلانشهر ایران است. این شهر که در بخش مرکزی شهرستان اهواز قرار دارد، در موقعیت جغرافیایی ۳۱ درجه و ۲۰ دقیقه عرض شمالی و ۴۸ درجه و ۴۰ دقیقه طول شرقی در بخش جلگه ای خوزستان و با ارتفاع ۱۸ متر از سطح دریا واقع میباشد.
شهر اهواز با ۲۲۰ کیلومتر مربع مساحت، دومین شهر وسیع ایران پس از تهران میباشد. جمعیت آن نیز در سرشماری سال ۱۳۸۵، ۹۶۹۸۴۳ نفر بوده که اهواز را در جایگاه هفتمین شهر پرجمعیت ایران قرار میدهد.
کارون پرآبترین رود ایران با سرچشمه گرفتن از کوههای بختیاری، با ورود به اهواز، شهر را به دو بخش شرقی و غربی تقسیم نموده و جلوه زیبایی به شهر داده است.
وجود کارخانجات بزرگ صنعتی، تاسیسات اداری و صنعتی شرکت مناطق نفتخیز جنوب و شرکت ملی حفاری ایران، اهواز را به یکی از مهمترین مراکز صنعتی ایران تبدیل کرده و همین امر سبب شده که مهاجران بسیاری روی به اهواز کنند.
اهواز کنونی محور ترانزیتی بسیار مهمی است که بوسیله راههای زمینی و ریلی و هوایی سایر نقاط کشور را به بنادر مهم آبادان، خرمشهر، بندر امام خمینی و ماهشهر پیوند میدهد. همچنین با وجود پایانه و بازارچههای مرزی شلمچه و چزابه در نزدیکی اهواز، این شهر به طور مستقیم متاثر از ترافیک کالا و مسافر و مسافران سیاحتی و زیارتی ایرانی و عراقی میباشد.
تاریخچه
پیش از اسلام
در زمان ایلامیها در حدود شهر کنونی اهواز شهری به نام تاریانا قرار داشتهاست. عدهای از مورخین عنوان نمودهاند نام اهواز در دوران باستان اوکسین بودهاست، برخی با این عقیده موافق نیستند و میگویند نام این شهر در دورهٔ عیلامیان تاریانا (Tareiana) بوده و اوکسین احتمالاً تلفظ یونانی اوز یا هوز است و مراد از آن همان خوزستان است. اهواز در زمان هخامنشیانهوج یا خوجستان یا همان هوجستان خوانده میشود و داریوش کبیر در کتیبه بیستون خوزستان را به همین نام هوج نام بردهاست. خوز به معنی نیشکر و خوزستان به زبان ایلامی شکرستان است.
در زمان اردوان چهارم از سلسله اشکانی اهواز مدتی پایتخت بودهاست. در جنگ اردشیر بابکان و اردوان پنجم که در رامهرمز صورت گرفت و اردشیر بر اردوان غلبه کرد اهواز صدمات بسیاری دید. اردشیر بابکان مؤسس دودمان ساسانیان در محل قدیمی شهر اهواز دو شهر بنا نهاد که در یکی از آنها بازاریان سکونت داشتند و در دیگری بزرگان و اشراف. نخستین شهر هوجستان واجار (خوزستان بازار) و دومی هرمزداردشیر نام داشت.
شهر اهواز در آن زمان هرمزشهر (هرمزداردشیر) نام داشت. (بازماندههای هرمزشهر که در زیر سطح اهواز کنونی قرار دارد به خاطر پروژه مترو با خطر تخریب روبروست.) البته در روزگار ساسانیان رامشهر نیز نامیده میشدهاست.
در زمان ساسانیان به ویژه در زمان اردشیر بابکان و پسرش شاپور اول بر روی کارون در حدود اهواز سدهای زیادی ساخته شد از جمله سد اهواز یا بند اهواز یا شادروان اهواز که به سد خداآفرید هم معروف بود و توسط اردشیر بابکان ساخته شد. کانالهای آبیاری و نهرهای مختلف که از سد مذکور منشعب شده بود باعث آبیاری کشتزارها و نخلستانها و در نهایت سرسبزی و خرمی اهواز شده بود. مثل نهر شاهجرد که در بالای سد اهواز از کارون جدا میشد و از داخل بخش قدیمی شهر عبور میکرد و آن را به دو بخش تقسیم میکرد: بخشی که بین نهر شاهجرد و رود مسرقان (گرگر) بود که اصل شهر اهواز و در واقع هستهٔ اولیه و بافت قدیمی شهر و در حدود کوهپایه واقع شده بود.
حدود محلهٔ کارون کنونی اهواز و منبع آب و بازار و مسجد جامع شهر آنجا بود لذا آن را مدینه یا شهر میگفتند و در قسمت شرق نهر شاهجرد بود و قسمت دیگر به نام الجزیره یا جزیره که بین شاهجرد و کارون اصلی واقع شده بود نامیده میشد و در واقع بخش غربی اهواز قدیم بود (حدود بخش مرکزی و کنونی شهر مثل باغ شیخ و نادری و ۳۰ متری و باغ معین و خیابان۲۴ متری) آثار نهر شاهجرد هم اکنون در محله اهواز قدیم کنونی بین خزعلیه (خرمکوشک) و اهواز وجود دارد.
دوران اسلامی
نام کنونی اهواز، به ظاهر بازمانده از دوران اسلامی است (جمعِ مکسر ”هوز“) به نام «خوزی» (در منابع یونانی ouxioi و در متون هخامنشی huja = عیلام). در وقایع اسلامی اهواز به دست ابوموسی اشعری والی بصره به فرمان عمر بن الخطاب در سال ۱۷ هجری قمری فتح شد. در اثر این حمله بخش اشرافینشین شهر که به هرمز اردشیر موسوم بود به کلی ویران شد ولی بخش بازاری آن باقی ماند و این بخش همان اوز یا هوز است که در قرن اول هجری به نام اولیه اهواز یا سوقالاهواز (خوزستان بازار) خوانده میشد.
در زمان آل بویه اهواز به تصرف درآمد و تحت حکومت آل بویه قرار گرفت. در سدهٔ ۴ هجری عضدالدوله دیلمی (فنا خسرو) اقدام به مرمت و آبادانی اهواز کرد و شبکههای آبیاری را مرمت کرد و پل معروف هندوان اهواز را از نو ساخت. اهواز در این دوره به حدی آباد و حاصلخیز شد که مقدسی آن را انبار بصره گفتهاست. محلهٔ شرقی اهواز در این دوره بنا و با پلی جزیرهای که در میان کارون به نام دجیل قرار داشت به محله ناصری بعدی وصل شد.
یاقوت حموی و حمزه اصفهانی و مقدسی گویند: «اهواز قدیم به وسیله نهر شاهجرد به دو محلهٔ بزرگ تقسیم شده بود محلهٔ غربی که بین رودخانه و نهر شاهجرد واقع و جزیره خوانده میشد و محلهٔ شرقی که در پای کوه و بازار و مسجد جامع در آن بنا شده بودند و به اصطلاح شهر یا مدینه خوانده میشد. شهر شاهجرد در بالای سد اهواز از کارون جدا و روی به طرف شکارهٔ کنونی میرفت. لفظ اوباره که اکنون محلی است در جنوب خیابان ۳۰ متری (دکتر شریعتی) به معنی "آبباره" و "محل عبور آب" است که یادآور همان نهرهای شاهجرد و غیرهاست.»
ابن منشاد مینویسد: «اهواز شهر بزرگی است، مردمش زرتشتی و مسلمان و انبار کالاها و فرآوردههای خوزستان شکر، بافتههای پشمی، جامههای دیبا، پارچههای کنفی و دیگر محصولات را از همهٔ شهرهای ایران به اهواز میآورند و از این شهر و به وسیلهٔ کشتی از راه خلیج فارس به هندوستان و چین و از راه بصره و عراق و اصفهان به سایر کشورهای جهان حمل میکنند. بازرگانان و سوداگران و بیگانگان در این شهر سود بسیار میبرند. نام اهواز با کالاهای شکر و پارچه، در همهٔ جهان مشهور و به بزرگی موصوف بود و به همین جهت عربها این شهر را «سوقالاهواز» نامیدهاند.»
از قرن ششم هجری قمری به بعد به علت خراب شدن سد شادروان و پائین رفتن سطح آب رونق دهنده شهر و نیز جنگها و اغتشاشات داخلی و بروز بیماریهای وبا و طاعون، اهواز رو به خرابی رفت تا آن که در سال ۱۸۶۹ میلادی (۱۲۴۸ هجری خورشیدی) همزمان با حفر کانال سوئز که منجر به کوتاه شدن مسیر تجارت دریائی اروپائیان و توجه آنها به منطقه شد رونق تازهای گرفت. ناصرالدین شاه قاجار هم از این فرصت برای گسترش تجارت و کشتیرانی بر روی رود کارون استفاده کرد و در سال ۱۲۶۶ هجری خورشیدی کشتیرانی را بر رود کارون برای خارجیان آزاد اعلام کرد و توسط والی خوزستان در کنار اهواز قدیم بندرگاهی به نام «بندر ناصری» احداث کرد. در پی احداث این بندر نام اهواز به «ناصریه» تبدیل شد تا اینکه در دورهٔ پهلوی و به تبع سیاست قاجار زدائی رضا شاه نام باستانی «اهواز» احیا شده و جای ناصری را گرفت.
کشتیرانی در خوزستان از طریق رود کارون صورت میگرفته و با توجه به طبیعت رودخانه کارون که در محل اهواز دارای چندین رگه صخره ای در بستر خود میباشد به دو بخش بالادست و پائین دست تقسیم شده بود. همچنین ویرانههای سد باستانی اهواز نیز که در زمان احداث باز هم بر روی بستر صخره ای بنا شده بود مانع دیگری برای کشتیرانی بودهاست. شاخهٔ بالادست یا کارون شمالی از شوشتر تا اهواز و شاخهٔ جنوبی یا پائین دست از اهواز تا خلیج فارس را در بر میگرفته است. بنابراین کشتیهایی که از شوشتر حرکت میکردهاند در محل اهواز به ناچار بار خود را به کشتی دیگری در سمت جنوبی صخره منتقل میکردهاند. این دست به دست شدن بار موجب پیدایش انبارها و کاروانسراهای متعددی در اهواز شد و تبدیل به یکی از دلایل رونق تجارت و نتیجتا رونق شهر اهواز گشت. از جمله تاسیسات مرتبط با بندر و تجارت در اهواز آن زمان، واگن اسبی بوده است که با احداث یک رشته خط آهن و توسط واگنهایی که با اسب کشیده میشده اند بار و کالای تجاری را در امتداد رودخانه و بین کشتیها جابجا میکرده است. در شوشتر اسنادی به دست آمده که حاکی از تجارت دریایی با دورترین بندرهای تجاری معروف آن دوران دنیا در هند و آفریقا و خاور دور میباشد و این امر جز با وجود بندری در کنار صخرهٔ پیشگفته برای تخلیه و بارگیری مجدد میسر نمیشدهاست.
به نوشتهٔ کسروی اهواز نوین پس از اعطای اجازهٔ ناصرالدین شاه به خارجیان برای کشتیرانی در قسمت جنوبی کارون رونق دوباره یافت زیرا وجود رشتهسنگی در محل کنونی پل هفتم مانع از ادامه مسیر کشتیها به قسمتهای بالا دست کارون میشد و کشتیها ناچار بودند بار خود را در این سوی صخره تخلیه کنند و سپس به کشتیهایی که در آن سوی صخره بودند منتقل کنند. کم کم ساختمانها و تأسیساتی در این قسمت به وجود آمد و رونق آن هر روز بیشتر میشد. قسمت شرقی شهر ابتدا شکل گرفت و محلهٔ عامری و خیابان ۲۴ متری تقریباً اولین قسمتهای اهواز جدید بودند.
درگیریهای مختلف دوران مشروطیت و کشف نفت در مسجدسلیمان و وضع اسفبار شوشتر در دوران قاجاریه از یکسو و شیوع طاعون مهلک در آخرین سالهای قرن ۱۳ خورشیدی و همچنین برچیده شدن کشتیرانی در کارون شمالی از سوی دیگر و نیز رونق روزافزون اقتصادی اهواز باعث شد تا مرکزیت خوزستان در آغاز حکومت پهلوی از شوشتر به اهواز منتقل شود.
اهواز امروز
اهواز امروز شهری بزرگ و پهناور است که در دو سوی رود پر آب کارون واقع شدهاست. در قسمت غربی شهر محلات مسکونی پرجمعیتی مانند کمپلو،کوی علوی و محله های نو ساز نظیر گلستان، کیانپارس و کیانآباد قرار دارند. امانیه و فلکه ساعت کوی اداری- تجاری و هستهٔ مرکزی قسمت غربی را تشکیل میدهند.
قسمت شرقی شهر بیشتر بازار و مراکز اقتصادی شهر را در خود جای داده، خیابانهای نادری (سلمان فارسی) و امام خمینی و آزادگان (۲۴متری سابق) و شریعتی (۳۰ متری سابق)و باغ شیخ(ادهم) مرکز قسمت شرقی شهر هستند و همچنین محلههای معروف پادادشهر، آریاشهر، باهنر، رسالت، منبع آب، کوروش، زیتون کارمندی، شهرک نفت در این قسمت از شهر واقعاند.
در حال حاضر پروژههای عمرانی بزرگی در اهواز در دست احداث میباشد که با افتتاح آنها چهرهٔ شهر و وضعیت حمل و نقل شهری دگرگون خواهد شد. مهمترین این پروژهها اتوبان کمربندی اهواز، پل هشتم کارون و مترو میباشند.
جغرافیا و آب و هوا
|
آب و هوای اهواز
|
|
|
دی
|
بهمن
|
اسفند
|
فروردین
|
اردیبهشت
|
خرداد
|
تیر
|
مرداد
|
شهریور
|
مهر
|
آبان
|
آذر
|
سـال
|
|
گرمترین C°
|
۲۲
|
۳۱
|
۳۲
|
۴۱
|
۴۶
|
۴۸
|
۴۸
|
۴۸
|
۴۶
|
۴۲
|
۳۵
|
۲۸
|
۴۸
|
|
میانگینگرمترینها C°
|
۱۳
|
۱۷
|
۲۲
|
۲۹
|
۳۶
|
۴۰
|
۴۲
|
۴۲
|
۳۸
|
۳۱
|
۲۳
|
۱۷
|
۳۰
|
|
میانگینسردترینها C°
|
۸
|
۱۱
|
۱۶
|
۲۳
|
۲۷
|
۲۸
|
۳۱
|
۳۰
|
۲۷
|
۲۳
|
۱۶
|
۱۲
|
۲۱
|
|
سردترین C°
|
---
|
---
|
۵
|
۱۱
|
۱۷
|
۱۷
|
۲۰
|
۲۲
|
۱۸
|
۱۲
|
۱
|
۲
|
---
|
|
بارش mm
|
۵
|
۴
|
۳
|
۲
|
۱
|
---
|
---
|
---
|
---
|
۱
|
۳
|
۵
|
۲۴
|
دانشگاهها
اهواز کنونی به دلیل وجود دانشگاههای بزرگ و معتبر از لحاظ آموزش عالی در جایگاه بسیار ممتازی در سطح کشور میباشد. یکشنبه ۲ مهرماه سال ۱۳۳۴ دانشگاه گندیشاپور تأسیس شد که چندی بعد به جندیشاپور تغییر نام داد و تا آغاز انقلاب اسلامی به همین نام شناخته میشد.دانشکدهٔ کشاورزی اولین دانشکدهٔ راهاندازیشده در دانشگاه و رشتههای کشاورزی، ادبیات، ریاضی و پزشکی از اولین رشتههای ارائهشده در دانشگاه جندیشاپور میباشد. یکشنبه ۲۵ خرداد ۱۳۳۷ نخستین گروه سی و هشت نفری فارغالتحصیلان دانشکدهٔ کشاورزی دانشگاه جندیشاپور طی مراسمی گواهینامهٔ خود را دریافت داشتند. دانشکدههای مهندسی، الهیات در بدو شروع انقلاب اسلامی و مجتمع دزفول در سال ۱۳۶۶ و مابقی دانشکدهها پیش ازانقلاب اسلامی شروع به فعالیت نمودهاند. با توجه به صنعتی بودن ناحیهٔ خوزستان فعالیتهای تحقیقاتی دانشگاه شهید چمران از اهمیت ویژهای برخوردار است و دهها تألیف و ترجمه و صدها طرح تحقیقاتی حاصل تلاشهای محققین این دانشگاه است.
هم اینک بیش از ۱۷۰ رشته در ۵۷ گروه آموزشی و ۱۳ دانشکده در حال فعالیت در این دانشگاه میباشند و رشتههای پزشکی نیز به دانشگاه مستقلی تحت نام دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور اهواز تبدیل شدند. هم اکنون در اکثر رشتهها دورهٔ لیسانس و فوق لیسانس و در رشتههای کشاورزی، علوم تربیتی و روانشناسی، ریاضی، دامپزشکی، شیمی دورههای دکتری برگزار میشود.دانشگاه شهید چمران دارای فضای آموزشی بسیار وسیع و مناسبی میباشد به طوری که در بین دانشگاهها یکی از چهار دانشگاه بزرگ کشور و بزرگترین دانشگاه درجنوب و غرب کشور است.
بقعه علی بن مهزیار اهوازی
بقعهی علی بن مهزیار اهوازی در محلهی عامری و در کنار رود کارون اهواز واقع شده. این محل همه ساله محل برپایی مراسمات مختلف مذهبی از جمله مراسمات حسینی و مراسمات مربوط به ماه رمضان است.
هتلها
اهواز در حال حاضر دارای نه هتل با نامهای زیر میباشد:
اکسین
پارس (فجر یا آستوریای سابق)
ایران
بهبهانی
پارس
پارک نو
نادری
بوستان
هتل آپارتمان هدیه
هتل آپارتمان مهزیار
هتل قو
شهرداری
شهرداری اهواز در سال ۱۳۰۴ خورشیدی تأسیس شد، و در حال حاضر دارای هشت منطقه میباشد.
فرودگاه اهواز
فرودگاه اهواز نام فرودگاهی است که در اطراف شهر اهواز در جنوب غربی ایران واقع شده است. شرکتهای هواپیمایی جمهوری اسلامی (ایران ایر)، ایران ایرتور، آسمان، ماهان، کاسپین، تابان، کیشایر، حمل و نقل هوایی نفت، ساها، ارم، فارس ایر، قشم و قشم ایر در فرودگاه اهواز فعال هستند، میانگین پروازهای داخلی و خارجی فرودگاه بینالمللی اهواز روزانه ۱۸ پرواز می باشد.
پلها
یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری شهر اهواز پلهای اهواز هستند. هم اکنون ۷ پل بر روی کارون در اهواز وجود دارد که اولین آنها یعنی پل سیاه مختص عبور قطار میباشد. از ۶ پل دیگر پل سفید (پل اول - پل معلق) و پل هفتم به دلیل سبک خاص معماری و طراحی منحصر به فرد، چشمانداز زیبایی به شهر دادهاند. آخرین و هفتمین پل اهواز با نام پل ششم یا پل فولاد نیز به در ۱۳۸۶ به بهرهبرداری رسیدهاست.
همچنین در حال حاضر عملیات ساخت پل هشتم بر روی رودخانه کارون در حال اجراست. این پل که بزرگترین پل کابلی ایران خواهد بود محله امانیه را در حد فاصل سیلو و گمرک به خیابان زند در قسمت شرقی شهر متصل میکند و تا حدودی از بار ترافیکی دیگر پلها میکاهد.
عملیات ساخت دو پل دیگر نیز بر روی اتوبان کمربندی اهواز در حال اجراست که پیشبینی میشود عملیات ساخت این دو پل تا پایان سال ۸۹ خاتمه یابد.
اولین پل معلق در ایران
مهندسی آلمانی به اتفاق همسر مهندسش شروع به ساختمان پل کرد و کار را تا مرحله سوار کردن یکی از هلالیها با موفقیت پیش برد، ولی انگلیسیهای حاکم بر شرکت نفت در آن زمان لوازم و ادواتی که در اختیار سازنده پل گذارده بودند از جمله جرثقیلی که با آن هلالی اول را بالا کشیده و مهار کرده بود، پس گرفتند که این عمل انگلیسیها باعث دق کردن و مرگ مهندس آلمانی، سازنده پل شد. ولی بعد از چندی، سرانجام زن مهندس آلمانی با ابتداییترین وسایل ممکن آن زمان و بکار گرفتن چند دوبه بجای جرثقیل، هلالی دوم را بر اسکلت پل سوار کرد و ساختمان آنرا بپایان رسانید و پل را آماده تحویل و بهرهبرداری کرد.
پارکهای اهواز
· پارک لاله
· هفت جام نرگس
· پارک شهر بازی پاداد شهر
· پارک دولت
· پارک و شهربازی ۴۲ هکتاری ساحلی کیانپارس
· پارک جنگلی ۲۰۰ هکتاری شهروند
· پارک زیتون کارمندی
· پارک علامه
· پارک محلهای گلهای نرگس (کیانپارس)
سینما
شهر اهواز دارای ۱۰ سینما می باشد.
· سینما ساحل در خیابان آزادگان (۲۴ متری)
· سینما فلسطین در خیابان دکتر شریعتی (سی متری)
· سینما هلال در کیانپارس
· سینما آفریقا در خیابان دکتر شریعتی (سی متری)
· سینمای شرکت حفاری در زیتون کارمندی
· سینمای شرکت نفت در نیوساید
· سینمای شرکت حفاری در تالار شهرک حفاری
· سینما قدس
· سینما تالار آب و برق اهواز واقع در (گیت بوستان)
· سینمایی غیر مسقف کنار رودخانه کارون واقع در نادری
تالارها
· تالار آفتاب (منطقه لشکر)
· تالار فردوسی
· تالار مهر (منطقه لشکر)
· تالار شهدای دانشگاه علوم پزشکی
· تالار اجتماعات شهر ( روبروی بیمارستان راضی)
· تالار آوینی ( جنب اداره کل ارشاد، رو به کارون )
فرهنگسراها
اهواز دارای چندین فرهنگسرا میباشد. فرهنگ سرای اهواز در مساحت ۱۲۰۰۰ متر مربع دارای فضاهای مجزای اداری ، رستوران، سالن سینما، آمفی تاتر و سرای هنرمندان می باشد. این پروژه به منظور محاسبات و طراحی تاسیسات الکتریکی شامل سیستم روشنایی، سیستم نیرو و سیستم فشار ضعیف شامل سیستمهای اعلام حریق ، صوتی ، تلفن طرح ریزی شده است. فرهنگسرای مهدیه واقع در کوت عبدالله. فرهنگسرای علوی. فرهنگسرای شیبان، در زمینی به مساحت هزار متر و با زیر بنای ۹۵۰متر مربع در دو طبقه شامل : خانه فرهنگ(کلاسهای آموزشی و اداری و فضاهای نمایشگاهی) کتابخانه :مخزن کتاب و سالن مطالعه خواهران وبرادران فعالیت خود را آغاز می کند. فرهنگسرای گلستان واقع در منطقه ۴ شهرداری.
سوغات اهواز
سوغات اهواز خرما می باشد. در اهواز خرما با انواع مختلفی وجود دارد، نام بعضی از خرماهای اهواز به ترتیب ذیل می باشد.
· سایر
· العروس
· حمراوی
· حلاوی
· خضراوی
· گنطار
· بریم
· برحی
· سعمران
· کبکاب
· شاکری
· زاهدی
· دیلگاری
· مکسون
· سودانی
آشنایی با خرما و خواص آن
خرما میوهای است بهشتی که نام آن در کتابهای مقدسآسمانی بارها تکرار شده است. گیاهشناسان معتقدند که به احتمال قریب به یقین خرمااز سرزمینهای حوالی خلیج فارس منشا گرفته است.
خرما در دوران باستان به فراوانی در سرزمینهای بین دو رود نیل و فرات وجودداشته و گفته میشود محدوده رشد آن در دوران پیش از تاریخ از سنگال تا حوزه رودخانه ایندوس در شمال هند را در برمیگرفت.
شواهد باستانشناسی مربوط به کشت خرما درغرب عربستان به ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح تعلق دارند. خرما در این نواحی به عنوان نماد باروری و زایش مورد توجه خاص مردم بوده است و چادرنشینها آن را در واحههای بیابانی میکاشتند.
اعراب خرما را با خود به اسپانیا بردند. بعدها بتدریج خرما از آسیا و عمدتا خاورمیانه به استرالیا و قاره آمریکا نیز برده شد. سیاحان اسپانیایی نیز خرما را به نیومکزیکو و کالیفرنیا معرفی کردند تا جایی که کالیفرنیا امروزه یکی از تولیدکنندگان خرماست.
بیش از ۳۰۰۰ نوع خرما در جهان شناخته شده است که برخی از آنها مانند هلیله،مضافتی، شکری چرپان و بارشاهی در ایران وجود دارد.
تا ۳۰ درصد وزن خرما را آب تشکیل میدهد. میوه خرما ۲ درصد پروتئین و کمتر از ۲درصد چربی و املاح دارد. پروتئین و آب موجود در آن بسته به نوع خرما و مرحله رسیدنآن فرق میکند.
۱۰۰گرم خرمای تازه دارای ۱۶۳ کیلوکالری انرژی ، ۰٫۹ گرم پروتئین ، ۰٫۳ گرم چربی، ۳۸گرم گلوسید ، ۳۰ میلیگرم فسفر ، ۱٫۳ میلیگرم آهن ، ۶۵۰ میلیگرم پتاسیم ، ۶۵میلیگرم منیزیم ، ۷۰ میلیگرم کلسیم ، ۲ میلیگرم آهن ، ۲٫۲ میلیگرم نیاسیناست.
به دلیل سدیم کم آن (یک میلیگرم در ۱۰۰ گرم خرما)، برای افراد دچار فشار خون بالا که باید رژیم کم سدیم داشته باشند، مفید است.
تحقیقات نشان داده خرما با توجه به داشتن مقدار قابل توجه فیبر خوراکی میتواند از بسیاری سرطانها مانند سرطان کولون و معده پیشگیری کند.
یکی از خواص خرما ملین بودن آن است. اگر ۶ تا ۷ عدد خرما را در ۲ لیوان آب جوش خیس کرده و صبح و شب آن را به صورت گرم بنوشید خاصیت آن را به وضوح میبینید.
خاصیت دیگر خرما، خنثی کردن اسید معده است، از آنجا که زیادی اسید معده باعث ترشکردن و دلدرد میشود، در طب سنتی چین برای رفع دل درد ۲ تا ۳ عدد خرمای تازه و لهشده را در آب جوش انداخته آن را هم زده و مینوشند.
مراحل تکامل خرما
میوه خرما از زمان تشکیل تا هنگام رسیده شدن باید ۴ مرحله را پشتسر بگذارد کهعبارتند از: مرحله نخست که میوهای به رنگ سبز، سفت و تلخ است و به آن (چاقالی) میگویند، ذخیره قند خرما در این مرحله گلوکز و فرکتوز است.
مرحله دوم ۶ هفته به طول میانجامد. در این مرحله میوه هنوز سفت است، اما رنگ آنبه زرد نارنجی یا قرمز تغییر مییابد و ذخیره قند آن عمدتا ساکاروز است و به آن خرما خارک میگویند.
مرحله سوم که به آن رطب میگویند، ۴ هفته طول میکشد. میوه در این مرحله نیمهرسیده و به رنگ قهوهای است.
مرحله چهارم ۲ هفته طول میکشد. در این مرحله میوه رسیده است. برخی میوه را وقتی رنگش هنوز روشن است، برداشت و برای رسیدهتر شدن در شرایط دمایی مناسب انبارمیکنند. مثل رطب مضافتی و کبکاب (زرد طلایی) و بعضی دیگر در گرمای خرماپزان بر سرنخل میمانند تا نیمهخشک شود که به آن خرما میگویند، مثل خرمای پیارم.
۱۰نکته درباره خرما
۱- سعی کنید به جای قند و شکر از خرما برای نوشیدن چای استفاده کنید.
۲- در آشپزی و شیرینیپزی نیز به جای شکر میتوانید از خرما استفاده کنید.
۳- ورزشکاران به علت فعالیت زیاد، میتوانند از عصرانهای مقوی که با خرما باشداستفاده کنند.
۴- خرما برای کاهش چربیهای خون موثر است.
۵- با مصرف خرما میتوان احتمال ابتلا به پوسیدگی دندان را کاهش داد. عصاره خرما با جلوگیری از رشد میکروب عامل پوسیدگی دندان، احتمال ابتلا به این عارضه را کاهش میدهد.
۶- خرما میوه بسیاری مغذی و کامل است که میتوانید به همراه چای یا آب جوش درافطار آن را میل کنید.
۷- خرما دارای قند زیادی است. در واقع حدود۷۰ درصد آن را کربوهیدرات تشکیل میدهد، ۲۵ درصد قند آن ساکاروز و ۵۰ درصد آن گلوکز است.
۸- فیبر موجود در خرما برای بهبود عملکرد سیستم گوارش و هضم و دفع مواد غذاییمفید است.
۹- کسانی که بیماری قند دارند باید کمتر از این میوه استفاده کنند.
۱۰- برای خواب راحت و با آرامش میتوانید قبل از خواب یک عدد خرما و یک لیوان شیر گرم میل کنید.